Zalew Wiślany – Przewodnik dla Żeglarzy

Dlaczego Zalew Wiślany?

Kiedy dojdziecie w końcu do wniosku, że na mazurskich szlakach już dla Was za ciasno, chcecie poznać nowy akwen i sprawdzić się w nieco trudniejszych warunkach, zasmakować przyjemności długohalsowej żeglugi, ale wciąż nie pływaliście samodzielnie po morzu i macie patent tylko sternika jachtowego, wyjście wydaje się być tylko jedno – Zalew Wiślany, nie na darmo nazywany „przedsionkiem morza”.

Tutaj możecie nabrać nawyków odpowiednich dla morskiej żeglugi i rozpocząć naukę nawigacji. Zetkniecie się przecież z prawdziwie morskim oznakowaniem portów, będziecie nawigować w oparciu o pławy, stawy, światła… Chociaż prawie zawsze widać brzeg, przekonacie się, jak czasami trudno jest ustalić swoją pozycję. Tutaj wreszcie można wypłynąć na swój rejs jachtem posiadającym śródlądowe dokumenty – nie jest bowiem wymagana Karta Bezpieczeństwa (na podstawie rozporządzenia Urzędu Morskiego, dopuszczającego żeglugę jachtami śródlądowymi w strefie do 2 Mm od brzegu).

Przygotowanie do rejsu – krok po kroku

Jeżeli już zapadła decyzja o wyprawie, należy starannie przygotować się do rejsu:

• Po pierwsze: musimy zdecydować, czy pływać będziemy jachtem własnym czy czarterowym.
• Po drugie: zaplanować rejs, wybrać trasę i załogę.
• Po trzecie: wybrać miejsce wodowania jachtu (jeśli posiadamy własny) i pozostawienia samochodu.
• Po czwarte: sensownie skompletować wyposażenie, dokumenty i sprawdzić stan techniczny jachtu.

Jaki jacht wybrać?

Zdecydowanie balastowo-mieczowy! Ze starszych typów doskonale się tu sprawdza Venus, Carina, Nash, Giga, Chochlik. Z nowszych konstrukcji polecam te większe – np. Antila 26, Tes 32, Solina 800, Phila 880, Maxus 33, Janmor 28, Janmor 33 itp. Oczywiście możecie też żeglować Sasanką 660 czy Tangiem 780, jednak przy większej fali – o co na Zalewie bardzo łatwo – te mniejsze, płaskodenne jachty będą sprawdzać się gorzej.

Ważne: Generalnie wybierajmy jachty z zanurzeniem nie większym niż 50-80 centymetrów. Żeglując chociażby na Nefrycie, nie wejdziecie już do takich portów, jak np. Piaski i w wielu miejscach narażacie się na przytarcie o dno. Zalew bowiem jest akwenem bardzo płytkim. Jacht z niewielkim zanurzeniem i balastem wewnętrznym sprawdzi się najlepiej.

Wyposażenie jachtu, dokumenty i kwalifikacje

W związku z przepisami, które zwalniają niekomercyjne jachty morskie z obowiązku posiadania Kart Bezpieczeństwa (a co za tym idzie WWR-ek i tym podobnych dokumentów), po wodach Zalewu Wiślanego można w zasadzie żeglować każdym śródlądowym jachtem żaglowym bez spełniania dodatkowych wymogów morskich. Zgodnie z przepisami, do prowadzenia jachtu wystarczy osoba posiadająca patent żeglarza jachtowego.

Bezpieczeństwo i organizacja (SAR, Staż, Slipowanie)

• Ratownicy (SAR): Stacja ratownicza SAR w Tolkmicku, dysponująca kutrem ratowniczym, obejmuje obserwacją ograniczone akwatorium Zalewu Wiślanego i w zasadzie nie prowadzi ciągłej obserwacji akwenu z wieży w porcie. Czerwone sygnały rakiet z pewnością zauważą jednak rybacy lub osoby na brzegu.
• Staż morski: Zalew Wiślany należy formalnie do MORSKICH WÓD WEWNĘTRZNYCH. Warto pamiętać, że wytyczne PZŻ dotyczące zaliczania godzin stażowych na wyższe patenty ulegają zmianom i aktualnie PZŻ honoruje głównie staż zdobyty na pełnym morzu.
• Slipowanie jachtu: Na Zalewie Wiślanym brak jest tradycyjnych slipów bramowych, jakie znamy z Mazur. Jedyna polecana pochylnia znajduje się w Krynicy Morskiej. Poza samym Zalewem, jacht można zwodować stacjonarnym dźwigiem bramowym w Elblągu (HOW Bryza, tel.: 55 234 09 88) lub w Gdańsku-Górkach Zachodnich (Yacht Klub Stoczni Gdańskiej, tel.: 58 305 01 23 lub AWF). Istnieje także możliwość zamówienia dźwigu samojezdnego z Nowego Dworu Gdańskiego (tel.: 55 247 41 35). Od lat dostępny jest również nowoczesny dźwig stacjonarny na przystani JachtKlub Elbląg.

Pomoce nawigacyjne i przewodniki

W praktyce na śródlądowych jachtach najlepszą pomocą nawigacyjną będą dedykowane przewodniki i mapy:

• Książka „Zalew Wiślany – przewodnik dla żeglarzy” autorstwa Jerzego Kulińskiego.
• Przewodnik „Gdańsk-Zalew Wiślany” (W. Kałędkiewicz, P. Najmajer, T. Przanowski).
• Dla płynących z Pojezierza Iławskiego: Wojciech Kuczkowski, „Polskie szlaki żeglarskie – tom II”.
• Mapy: Do tradycyjnej nawigacji służy oficjalna mapa morska nr 52, jednak na jachcie wygodniejsze są nowoczesne, podzielone na wygodne arkusze mapy obejmujące Zalew Wiślany, Szkarpawę oraz Wisłę Królewiecką. Aktualne pomoce nawigacyjne i przewodniki online znajdziesz w sekcji ZalewWiślany.pl.

Skąd wziąć jacht? (Czartery)

Na całym Zalewie Wiślanym istnieje obecnie wiele opcji czarteru jednostek. Pełną i aktualną bazę firm oferujących wynajem łodzi na Zalewie Wiślanym, Zatoce Gdańskiej oraz Pojezierzu Iławskim znajdziesz w naszym dedykowanym katalogu czarterów.

Ciekawe rozwiązanie logistyczne: Bardzo popularny jest czarter realizowany przez dwie załogi na trasie z Iławy lub Ostródy. Pierwsza ekipa wypływa z Pojezierza Iławskiego i kończy rejs na Zalewie Wiślanym lub w Gdańsku, a druga ekipa przejmuje jacht i wraca nim do bazy macierzystej. Dzięki temu unikamy dwukrotnego pokonywania tej samej drogi rzecznej.

Planowanie trasy rejsu

• 14 dni – czas optymalny na pełne poznanie szlaku od Iławy, przez Zalew Wiślany, aż do Gdańska. Pokonanie odcinków rzecznych i kanałowych zajmuje sporo czasu, dlatego warto zaplanować trasę liniowo, bez wracania tą samą drogą.
• 7 dni – idealny czas na dokładne opłynięcie i poznanie portów samego Zalewu Wiślanego.

Pamiętaj, że na rzekach i kanałach ruch podporządkowany jest obiektom hydrotechnicznym. Szczegółowy harmonogram otwarć, numery telefonów oraz regulaminy znajdziesz w tabelach: Wykaz obiektów hydrotechnicznych – godziny otwarć i śluzy.

Sugerowane etapy rejsu długiego:

1. Etap 1 (2-3 dni): Klarowanie jachtu i przejście rzeczne z Gdańska na Zalew Wiślany.
2. Etap 2 (9 dni): Swobodna żegluga po Zalewie Wiślanym (w tym możliwość rejsów do Krynicy Morskiej, Fromborka, Tolkmicka, a przy spełnieniu wymogów formalnych – również na wody sąsiadujące).
3. Etap 3 (3 dni): Przejście przez Kanał Elbląski na Pojezierze Iławskie (Iława/Ostróda) lub powrót do Gdańska alternatywną trasą przez Malbork i Tczew.

Praktyczne wskazówki żeglarskie i stan techniczny

• Pogoda i fala: Na Zalewie Wiślanym duża, dokuczliwa, krótka fala oraz silny wiatr potrafią pojawić się niezwykle gwałtownie. Akwen ten bezlitośnie weryfikuje wszelkie zaniedbania sprzętowe. Przed wypłynięciem bezwzględnie sprawdź stan olinowania, fał miecza, okucia oraz mocowanie balastu.
• Samotność na wodzie: Często zdarza się, że w ciągu dnia miniecie zaledwie kilka jachtów w dużej odległości. W razie awarii możecie liczyć przede wszystkim na siebie, dlatego warto żeglować w flotylli 2-3 jachtów i mieć dobrze wyposażoną skrzynkę bosmańską. Na Zalewie nie ma sklepów żeglarskich – najbliższe zakupy zrobicie w Gdańsku, Elblągu lub Iławie.
• Paliwo i logistyka: Ze względu na długie odcinki wymagające pracy silnika (kanały, rzeki, bezwietrzne dni), zabierzcie ze sobą dodatkowe kanistry. Stacje paliw bezpośrednio przy wodzie są rzadkością (dostępne m.in. w Elblągu). Przy odrobinie uprzejmości mieszkańców, paliwo można dowieźć kanistrami z pobliskich stacji lądowych (np. ze śluzy Gdańska Głowa do Kiezmarku lub ze Sztutowa do Stegny).
• Wysoka woda na Wiśle: W przypadku fali wezbraniowej na Wiśle, potężne wrota bezpieczeństwa chroniące śluzy mogą zostać zamknięte na kilka dni, uniemożliwiając ruch między Gdańskiem a Zalewem. Informacje o aktualnej sytuacji hydrologicznej można uzyskać w Nadzorach Wodnych.
• Żegluga nocna: Na Zalewie Wiślanym nocna żegluga jest dozwolona. Wymagane jest przepisowe oświetlenie nawigacyjne oraz wzmożona czujność ze względu na liczne nieoświetlone tyczki i sieci rybackie. To doskonałe miejsce na zdobywanie szlifów w nawigacji nocnej.